Danıştay 5. Dairesi Türk idari sistemini derinden etkileyecek tarihi bir karar verdi. Emsal niteliğindeki karara göre devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare bir zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından ödenmesini idare istemezse vatandaşlar isteyebilecek.
Bergama eski Belediye BaÅŸkanı Sefa TaÅŸkın ve 9 arkadaşı ile ilgili verilen yargı kararına uyulmaması nedeniyle Türkiye 30 bin euro ödemeye mahkum edildi. Hazine, taraflara parayı ödedi. Türkiye‘yi tazminat ödemeye mahkum ettiren Bergama köylüleri bunun üzerine Ankara 2. Ä°dare Mahkemesi’ne dava açtı. Köylüler, 1998 yılından bu yana T.C. Hükümetlerinin BaÅŸbakanları ve bakanlarına, Çevre, Orman ve SaÄŸlık Bakanlığı müsteÅŸarları ve müsteÅŸar yardımcıları, ilgili genel müdür ve yardımcıları, daire müdürü ve imzası bulunan uzmanlarına rücuen ödetilmesini istedi. Mahkeme, bu talebi reddetti. Davanın temyiz incelemesini yapan Danıştay 5. Dairesi emsal bir karar imza atarak, mahkemenin kararını bozdu.
BAÅžBAKANLARA DAHÄ° RÃœCU EDÄ°LECEK
Danıştay 5. Dairesi’nin bu karara imza atmasına neden olan dava şöyle geliÅŸti:
Bergamalı 10 yurttaÅŸ, yargı kararlarının uygulanmaması nedeniyle Avrupa Ä°nsan Hakları Mahkemesi’ne baÅŸvuruları sonucunda Türkiye aleyhine hükmedilen toplam 30 bin euro tazminatın Hazine tarafından ödenmesi üzerine, bu tutarın 1998 yılından bu yana T.C. Hükümetlerinin BaÅŸbakanları ve bakanlarına, Çevre, Orman ve SaÄŸlık Bakanlığı MüsteÅŸarları ve MüsteÅŸar Yardımcıları, ilgili genel müdür ve yardımcıları, daire müdürü ve imzası bulunan uzmanlarına rücuen ödetilmesi isteÄŸiyle yaptıkları baÅŸvurunun reddedilmesi üzerine, iÅŸlemin iptali istemiyle dava açtılar.
Ankara 2. Ä°dare Mahkemesi AÄ°HM’in tazminat kararı verdiÄŸi, söz konusu tazminatın DışiÅŸleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Ä°nsan Hakları Genel Müdürlüğü tarafından Hazine adına hak sahiplerine ödendiÄŸini belirterek, miktarın ilgili memurlara rücu edilmesinin yetkili memurların kararına ait olduÄŸunu belirterek iptal davasını ehliyet yönünden reddetti.
Ä°DARE RÃœCU ETMEZSE VATANDAÅž Ä°STEYEBÄ°LECEK
Bergama köylülerinin temyiz etmeleri üzerine dava Danıştay 5. Dairesi’nde görüşüldü. Danıştay tarihi bir karara imza attı. Danıştay kararında, devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliÄŸi sonucu idare bir zarara uÄŸratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından ödenmesi temel bir kural olduÄŸunun altını çizdi. Bu konuda tek açık düzenlemenin ise, kamu görevlisinin kiÅŸisel kusurunun belirgin bir biçimde ortaya çıktığı iÅŸkence yada zalimane, gayrı insani veya haysiyet kırıcı muamele suçları nedeniyle hükmedilen tazminatlarda sorumlu personel rücu edilmesi konusuna iliÅŸkin bulunduÄŸuna iÅŸaret eden kararda, tazminatın ödenmesinden sonra sorumlu personele rücu edilmesinin hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü ilkesinin bir gereÄŸi olduÄŸunu kaydetti.
ZARARI TOPLUM ÖDEMEK ZORUNDA DEĞİLDİR
Kararda şöyle denildi: “Rücu kurumunun iÅŸletilmesi, kamu görevlisinin kiÅŸisel kusurunun doÄŸurduÄŸu zararların yine kendisi tarafından karşılanmasını ve yargı kararının uygulanmaması ya da etkisiz bırakılması gibi hukuka aykırı eylem ve iÅŸlemlerden titizlikle kaçınılmasını amaçlar.
Rücu mekanizmasının iÅŸletilmesi, kamu kurumunun yetkileri arasında bulunmakla birlikte, idarenin bunu kendiliÄŸinden yapmadığı durumlarda, yurttaÅŸların bunu saÄŸlamak amacıyla idareye baÅŸvurmalarına bir engel bulunmamaktadır. Kamu hizmeti görevlilerinin kiÅŸisel kusurundan kaynaklanan zararın karşılığı olarak ulusal ya da uluslararası bir mahkemece hükmedilen tazminat devlet tarafından zarara uÄŸrayan kiÅŸiye ödendikten sonra ilgili kamu kurumu tarafından sorumlu personele rücu edilmemesi, bu yükün toplum üzerinde bırakılması anlamına geleceÄŸinden, her yurttaÅŸ ve özellikle kamu görevlilerinin kiÅŸisel kusuru nedeniyle zarara uÄŸrayıp yargısal süreci baÅŸlatmış olan yurttaÅŸlar, ilgili personele rücu edilmesini saÄŸlamak amacıyla idareye baÅŸvurabilir ve bu baÅŸvurularının reddi üzerine de dava açma hakkını kullanabilirler. Kamu hizmeti görevlilerinin hukuka aykırı eylem ve iÅŸlemlerinden ve kendi kusurlarından doÄŸan zararı toplum ödemek zorunda deÄŸildir.”
“KAMUNUN HUKUKA AYKIRI EYLEMÄ°NDEN DOÄžAN ZARARI TOPLUM ÖDEMEK ZORUNDA DEĞİL”
Kararda, “Kamu hizmeti görevlilerinin kiÅŸisel kusurundan kaynaklanan zararın karşılığı olarak ulusal ya da uluslararası bir Mahkemece hükmedilen tazminat devlet tarafından zarara uÄŸrayan kiÅŸiye ödendikten sonra ilgili kamu kurumu tarafından sorumlu personele rücu edilmemesi, bu yükün toplum üzerinde bırakılması anlamına geleceÄŸinden, her yurttaÅŸ ve özellikle kamu görevlilerinin kiÅŸisel kusuru nedeniyle zarara uÄŸrayıp yargısal süreci baÅŸlatmış olan yurttaÅŸlar, ilgili personele rücu edilmesini saÄŸlamak amacıyla idareye baÅŸvurabilir ve bu baÅŸvurularının reddi üzerine de dava açma hakkını kullanabilirler. Kamu hizmeti görevlilerinin hukuka aykırı eylem ve iÅŸlemlerinden ve kendi kusurlarından doÄŸan zararı toplum ödemek zorunda deÄŸildir” denildi.
(ANKA)
